Büdcə prosesində aşağıdakı dövlət qurumları iştirak edir:
Bu qurumların bəzilərinin vəzifə və funksiyalarıni aşağıdakı kimi göstərə bilərik:
Maliyyə Nazirliyinin vəzifələri (Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyi haqqında Əsasnamə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 4 fevral 2000-ci il tarixli Fərmanı ilə təsdiq edilmişdir):
Dövlətin vahid maliyyə, büdcə və vergi siyasətinin istiqamətlərinə dair təkliflərin hazırlanması və bu siyasətin həyata keçirilməsi, dövlət büdcəsi layihəsinin hazırlanması və icrasının təşkili;
Azərbaycan Respublikasının iqtisadiyyatına xarici kreditlərin cəlb edilməsi, onların xərclənməsi və hərəkəti üzrə uçotun aparılması və ödənilməsi mənbələrinə dairtəkliflərin hazırlanması;
Büdcə sisteminin, büdcə-vergi proqnozlaşdırılmasının, maliyyələşdirmə mexanizminin, uçot və hesabat qaydalarının təkmilləşdirilməsi;
Büdcə vəsaitlərinin, o cümlədən məqsədli büdcə fondlarının, büdcə təşkilatlarının büdcədənkənar vəsaitlərinin, habelə dövlət zəmanəti ilə alınan daxili və xarici kreditlərin xərclənməsi üzərində maliyyə nəzarətinin həyata keçirilməsi, dövlət büdcəsi vəsaitlərinin idarə edilməsinin, o cümlədən bölgüsünün səmərəliliyinin təmin edilməsi və s.
Maliyyə Nazirliyinin funksiyaları:
Ölkənin sosial-iqtisadi vəziyyətinin təhlili əsasında büdcə mədaxilinin artırılmasına yönəldilmiş təkliflər hazırlayır;
Makroiqtisadi göstəricilərin proqnozlaşdırılmasında, məqsədli büdcə fondlarının yaradılması və onlardan istifadə olunması ilə bağlı təkliflərin hazırlanmasında iştirak;
Müvafiq qanunvericiliyinə uyğun olaraq dövlət büdcəsinin layihəsini hazırlayıb Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinə təqdim edir, dövlət büdcəsinin tərtibi və icrası qaydalarını təkmilləşdirmək barədə təkliflər verir;
Baş Dövlət Xəzinədarlığının hesabları üzrə əməliyyatları həyata keçirir və onların uçotunu təşkil edir;
Müəyyən olunmuş qaydada dövlət büdcəsinin, o cümlədən məqsədli büdcə fondlarının icrasını təmin edir;
Büdcə qanunvericiliyinə uyğun olaraq dövlət büdcəsinin dəqiqləşdirilməsi barədə təkliflər hazırlayır, dövlət büdcəsi ilə digər büdcələr arasında münasibətləri tənzimləyir;
Qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada beynəlxalq maliyyə-kredit təşkilatları ilə əməkdaşlığı həyata keçirir və s. funksiyaları həyata keçirir.
İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin vəzifələri (Azərbaycan Respublikasının İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin Əsasnaməsi Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 11 iyul 2001-ci il tarixliFərmanı ilə təsdiq edilmişdir):
o Azərbaycan Respublikasının sosial-iqtisadi inkişaf strategiyasını və əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirmək,iqtisadi proqramlar hazırlamaq və onların həyata keçirilməsini təmin etmək;
o Azərbaycan Respublikasının iqtisadi vəziyyətinin təhlili əsasında sosial-iqtisadi fəaliyyətinin tənzimlənməsi yollarını müəyyən etmək;
o İqtisadi islahatların həyata keçirilməsində mərkəzi və yerli icra hakimiyyəti orqanlarının fəaliyyətini əlaqələndirmək;
o Ticarət sahəsində dövlət siyasətinin həyata keçirilməsini təmin etmək, ölkədə struktur və investisiya siyasətinin həyata keçirilməsini təmin etmək;
o Sahibkarlığın inkişafına kömək və onun stimullaşdırılması sahəsində müvafiq tədbirlərin həyata keçirilməsini təmin etmək və s.
İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin funksiyaları:
o Azərbaycan Respublikasının sosial-iqtisadi inkişaf strategiyasını, iqtisadiyyata investisiyaların cəlb edilməsinin əsas istiqamətlərini, sahibkarlığın və rəqabətin inkişafına kömək sahəsində dövlət proqramını, hazırlayır və onların həyata keçirilməsini təmin edir;
o dövlət büdcəsinin formalaşdırılması üçün Azərbaycan Respublikasının iqtisadi və sosial inkişafının proqnoz göstəricilərini hazırlayıb müvafiq qaydada təqdim edir;
o Azərbaycan Respublikasının maliyyə, büdcə, vergi, pulkredit, valyuta, gömrük-tarif siyasətinin ümumi istiqamətləri və qiymətli kağız bazarının formalaşdırılması üzrə təkliflər hazırlanmasında iştirak edir;
o Sosial siyasətin və sosial sahələrin inkişafı sahəsində dövlət siyasətinin hazırlanmasında və həyata keçirilməsində iştirak edir;
o Ticarətdə rüsum və vergilərin dərəcələri ilə bağlı təkliflər verir, xüsusi iqtisadi rejimli bölgələrin yaradılmasına və onlarda iqtisadi fəaliyyətin tənzimlənməsinə dair təkliflər işləyib hazırlayır;
o Dövlət büdcəsi hesabına kapital qoyuluşunun istiqamətlərini müəyyən edir, ölkənin ayrı-ayrı bölgələrinin inkişafına dair proqramların hazırlanmasını və həyata keçirilməsini təşkil edir;
Vergilər Nazirliyinin vəzifələri (Azərbaycan Respublikasının Vergilər Nazirliyi haqqında Əsasnaməsi Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 29 mart 2001-ci il tarixli Fərmanı ilətəsdiq edilmişdir):
v Azərbaycan Respublikasının dövlət vergilərinin və digər büdcə daxilolmalarının düzgün hesablanmasına, onların vaxtında və tam məbləğdə dövlət büdcəsinə köçürülməsinə, vergi qanunvericiliyinə riayət olunmasına nəzarət etmək;
v Vergi qanunvericiliyi ilə bağlı vergi ödəyicilərinə məlumatların verilməsini, vergilərin hesablanması və ödənilməsi barədə onlara əvəzsiz olaraq izahatların verilməsini təmin etmək, vergi sahəsində hüquq pozuntularını doğuran səbəbləri araşdırmaq və belə halların aradan qaldırılması üçün öz səlahiyyətləri daxilində müvafiq tədbirlər həyata keçirmək;
v Vergi ödəyicilərinin hüquqlarının və qanuni mənafelərinin qorunmasını təmin etmək və s.
Vergilər Nazirliyinin əsas funksiyaları:
v Azərbaycan Respublikasının vergi siyasətinin təkmilləşdirilməsi haqqında təklifləri hazırlayır, vergi qanunvericiliyini tənzimləyən qanunvericilik aktlarının layihələrinin hazırlanmasında iştirak edir;
v Azərbaycan Respublikasının vergi qanunvericiliyinə riayət olunmasını, dövlət vergilərinin və ona həvalə edilmiş digər daxilolmaların düzgün hesablanmasını, vaxtında və tam məbləğdə dövlət büdcəsinə köçürülməsi ilə bağlı dövlət vergi orqanlarının işini təşkil edir;
v Azərbaycan Respublikasının dövlət büdcəsinin vergilər üzrə daxilolma proqnozunun hazırlanmasında iştirak edir;
Hesablama Palatasının statusu, funksiyaları, təşkilati strukturu, fəaliyyət formaları və prinsipləri Hesablama Palatası haqqında 2 iyul 1999-cu ildə (7 dekabr 2001-ci il və 1 sentyabr 2004-cü ildə əlavə və dəyişikliklər edilmişdir) qəbul edilmiş Azərbaycan Respublikası Prezidentinin imzaladığı qanunla tənzimlənir. Bu qanuna əsasən Hesablama Palatası Milli Məclisə hesabat verən, daimi fəaliyyət göstərən dövlət büdcə-maliyyə nəzarəti orqanıdır. Hesablama Palatası təşkilati və funksional müstəqilliyə malikdir.
Hesablama Palatasının funksiyaları:
- dövlət büdcəsinin və büdcədənkənar dövlət fondlarının (təsisatlarının) büdcələrinin layihələrinə rəy verir, dövlət büdcəsinin və büdcədənkənar dövlət fondlarının (təsisatlarının) büdcələrinin gəlir və xərc maddələrinin həcmi, strukturu və təyinatı üzrə vaxtında icrasına nəzarəti həyata keçirir;
- dövlət büdcəsindən maliyyələşdirmələrin təsdiq olunmuş dövlət büdcəsində müəyyən edildiyi kimi aparılmasını təhlil edir, aşkar edilmiş kənarlaşmaların aradan qaldırılıması, habelə bütövlükdə büdcə prosesinin təkmilləşdirilməsi haqqında təkliflər hazırlayır və Milli Məclisə təqdim edir;
- dövlət büdcəsinin icrası barədə illik hesabata və müvafiq qanun layihələrinə rəy verir, rübdə bir dəfə dövlət büdcəsinin gəlirləri və xərclərinin icrası haqqında Milli
Məclisə məlumat verir;